Skrecz (scratch)

Inne nazwy: scratch, scratching, skreczowanie, scratch dj, baby scratch, skrecze, rodzaje skreczy

Skrecz to technika, w której DJ przesuwa płytę albo jog w przód i w tył, robiąc z fragmentu nagrania rytmiczny dźwięk. Narodził się w hip-hopie w 1975 roku.

1975: pierwszy skrecz w hip-hopie, Bronx

Skrecz, z angielskiego scratch, to technika, w której DJ przesuwa płytę w przód i w tył pod igłą gramofonu, a drugą ręką otwiera i zamyka kanał na mikserze. Z krótkiego fragmentu nagrania powstaje wtedy rytmiczny dźwięk, grany jak na instrumencie. Na kontrolerze tę samą rolę pełni jog wheel, który naśladuje płytę.

Według Wikipedii technikę wymyślił w połowie lat 70. Grand Wizzard Theodore, nastoletni DJ z Bronksu, a rozwinął ją Grandmaster Flash. Jako rok pierwszego skreczu Wikipedia podaje 1975: według relacji Theodore’a przesuwał płytę w przód i w tył, gdy mama kazała mu ściszyć muzykę, a ten dźwięk mu się spodobał. Skrecz wyrósł z hip-hopu, a od lat 90. pojawia się też w house, techno i w rocku.

Najprostszy ruch to baby scratch, w którym pracuje sama płyta. Techniki takie jak chirp czy transformer łączą ruch płyty z szybkim cięciem crossfaderem, dlatego wymagają ostrej krzywej crossfadera. Skreczować da się na gramofonach z płytami z sygnałem czasowym (DVS), które sterują programem, albo na kontrolerze z dużym jogiem.

Skrecze: co to za ruchy i od którego zacząć?

Skrecze to nazwy konkretnych ruchów płyty i crossfadera. Angielska Wikipedia opisuje 14 podstawowych skreczy: 7 bez crossfadera, takich jak baby czy tear, i 7 z crossfaderem, takich jak chirp, transformer czy flare. Najprostszą formą nazywa baby scratch, w którym pracuje tylko ręka na płycie (en.wikipedia.org, 19.11.2026).

Skrecze dzielą się na dwie grupy według tego, co robi druga ręka. W skreczach bez crossfadera kanał zostaje otwarty, a dźwięk zmienia sam ruch płyty. W skreczach z crossfaderem druga ręka otwiera i zamyka kanał w trakcie ruchu, więc z jednego przesunięcia płyty powstaje kilka krótkich dźwięków.

Wybrane podstawowe skrecze (opisy za angielską Wikipedią, hasło „Scratching”, sprawdzone 19.11.2026)
SkreczCrossfaderNa czym polega
Baby scratchotwarty, bez ruchupłyta w przód i w tył, pracuje tylko jedna ręka
Scribbleotwarty, bez ruchubardzo szybkie, krótkie ruchy płyty w przód i w tył
Tearotwarty, bez ruchuruch w przód albo w tył podzielony na dwa lub więcej szarpnięć
Forwardzamknięty przy ruchu w tyłsłychać tylko ruch płyty w przód
Chirpzamykany tuż po starcie dźwiękuruch płyty i crossfadera naraz, krótki „ćwierk”
Transformerzamknięty, na chwilę otwieranypłyta w ruchu, crossfader co chwilę na moment otwierany
Flareotwarty, na chwilę zamykanyjedno lub kilka zamknięć w jednym ruchu płyty, liczonych w kliknięciach

Flare opisuje się liczbą kliknięć: przy flarze dwuklikowym crossfader zamyka się dwa razy w jednym ruchu płyty. Według Wikipedii flare męczy rękę mniej niż transformer, a crab to szybsze stukanie crossfaderem kolejnymi palcami.

Na start jeden ze sposobów to baby scratch na samym jogu albo płycie, a potem forward i chirp, gdy dołącza druga ręka. Do skreczy z crossfaderem potrzebna jest ostra krzywa crossfadera, ustawiana w programie albo w mikserze.

Gdzie przeczytać więcej?

Powiązane hasła

  • Jog wheel (jog) Jog wheel to duże okrągłe pokrętło na decku kontrolera lub odtwarzacza. Służy do dociągania tempa, szukania miejsca w utworze i skreczowania.
  • Crossfader Crossfader to poziomy suwak na mikserze, który płynnie przechodzi z jednego kanału na drugi: w lewo gra deck A, w prawo deck B.
  • Mikser DJ Mikser DJ łączy dźwięk z kilku źródeł, zwykle z 2 do 4 kanałów. Każdy kanał ma gain, EQ i suwak głośności, a przycisk cue kieruje go do słuchawek.
  • Gramofon DJ-ski (turntable) Gramofon DJ-ski to gramofon z napędem bezpośrednim i suwakiem tempa (zwykle ±8%), na którym DJ zgrywa i skreczuje płyty winylowe.

Wszystkie hasła słownika DJ-a od A do Z