Miksować muzykę na komputerze bez kontrolera możesz w darmowym programie Mixxx, sterując nim z klawiatury. Do pierwszego przejścia wystarczy 14 skrótów: start utworu, synchronizacja tempa, odsłuch w słuchawkach, wycięcie basu i crossfader. Słuchawki podłączysz do zwykłego gniazda laptopa, jeśli włączysz tryb Split Cue. Ćwiczenie z tego tekstu zajmuje 15 minut.
Tekst dotyczy miksowania DJ-skiego, czyli łączenia gotowych utworów jeden po drugim. Jeśli szukasz sposobu na zgranie śladów własnego nagrania (wokal, gitara, perkusja), potrzebujesz programu DAW, a to inna umiejętność.
Jaki darmowy program wybrać do miksowania na samym laptopie?
Na samą klawiaturę najlepiej nadaje się Mixxx. Producent pisze wprost, że programu nie trzeba kupować i że nie ma płatnej wersji „pro”. Aktualna stabilna wersja to 2.5.6, działa na Windows 10 (build 1809 i nowszych), macOS 11 i nowszych oraz na Linuksie. Ma też polskie tłumaczenie: w pliku tłumaczeń wersji 2.5 przetłumaczono 2537 z 3136 tekstów, więc ok. 19% tekstów interfejsu zostanie po angielsku.
Druga darmowa opcja to VirtualDJ. Producent udostępnia go bez opłat osobom, które nie grają zawodowo i nie używają kontrolera ani miksera DJ-skiego. Domyślne skróty VirtualDJ działają z klawiszem ALT, bo same litery trafiają do wyszukiwarki utworów. Dalej opisujemy Mixxx, bo jego skróty do miksera (crossfader, odsłuch, wycięcie basu) są prostsze. Pełne porównanie programów, z cenami płatnych wersji, jest w tekście jaki program DJ na start.
Zanim zainstalujesz program, zastanów się, co chcesz grać, bo od tego zależy muzyka do ćwiczeń. W naszym quizie „jakim typem DJ-a jesteś” odpowiadasz na 7 pytań i dostajesz jeden z czterech typów: klubowy, weselny, radiowy i streamer albo producent. Do ćwiczeń z tego tekstu weź dwa utwory z tej samej szuflady.
Jak słyszeć następny utwór, skoro laptop ma jedno wyjście?
To najczęstsza przeszkoda przy miksowaniu na samym laptopie. Instrukcja Mixxx wyjaśnia, że gniazdo słuchawkowe większości laptopów nie jest drugim wyjściem dźwięku. Po podłączeniu słuchawek ten sam sygnał po prostu przestaje lecieć z głośników. DJ potrzebuje dwóch sygnałów naraz: miksu dla sali i odsłuchu następnego utworu.
Masz cztery wyjścia z tej sytuacji, od darmowego do płatnego:
| Sposób | Co słyszysz | Koszt | Uwagi z instrukcji Mixxx |
|---|---|---|---|
| Gałka Headphone Mix | miks albo odsłuch, płynnie między nimi | 0 zł | instrukcja wprost poleca ją do ćwiczeń z jednym wyjściem stereo |
| Przycisk Split Cue | prawa słuchawka: miks; lewa: odsłuch | 0 zł | oba sygnały w mono, tylko w słuchawkach |
| Kabel DJ-ski typu splitter | miks na głośnikach, odsłuch w słuchawkach | koszt kabla | zwykły rozdzielacz słuchawkowy się nie nada, bo kopiuje ten sam sygnał |
| Karta dźwiękowa z 4 wyjściami mono | miks w stereo, odsłuch osobno | koszt karty | rozwiązanie zalecane przez autorów Mixxx |
Na start wybierz Split Cue. Ustaw wyjście słuchawkowe w Preferences › Sound Hardware, bo bez tego przycisk odsłuchu nie działa. Jedna słuchawka z miksem, druga z następnym utworem to układ zbliżony do tego, jak DJ pracuje w klubie: jedno ucho w słuchawce, drugie na sali.
Które skróty klawiatury w Mixxx wystarczą do przejścia?
Lewa połowa klawiatury steruje deckiem 1, prawa deckiem 2. Instrukcja zwraca uwagę na przewagę nad myszą: klawiaturą zrobisz dwie rzeczy naraz, np. wystartujesz jeden deck i zatrzymasz drugi. Domyślny układ jest przygotowany pod amerykański układ klawiatury. Mixxx nie ma osobnego pliku dla układu polskiego, ale polski programisty ma litery w tych samych miejscach.
W muzyce tanecznej nowy utwór startuje dokładnie na uderzeniu stopy w grającym numerze. Dlatego najważniejsze są klawisze D i L, czyli start decku 1 i decku 2. Z klawiatury robisz to jednym palcem. Ten sam ruch trenuje narzędzie „Wbijanie utworu” w przeglądarce. Oba decki grają tam w 126 BPM, a program mówi, czy drugi wszedł za wcześnie, równo czy za późno.
Współwłaścicielem szkoły Alfa DJ’s Center (ADJC) jest Tomasz Stachera, który prowadzi Karierę DJ. Sprawdź na stronie ADJC, czy trafiasz startem drugiego decku w beat.
| Czynność | Deck 1 | Deck 2 |
|---|---|---|
| Załaduj zaznaczony utwór | Shift + ← | Shift + → |
| Start / pauza | D | L |
| Cue (powrót do punktu startu) | F | ; |
| Ustaw punkt cue | Shift + D | Shift + L |
| Hot cue 1 | Z | M |
| Synchronizacja tempa (SYNC) | 1 | 6 |
| Tempo w dół / w górę | F1 / F2 | F5 / F6 |
| Tempo w dół / w górę drobniej | Shift + F1 / F2 | Shift + F5 / F6 |
| Chwilowe zwolnienie / przyspieszenie | F3 / F4 | F7 / F8 |
| Pętla 4 uderzeń | Q | U |
| Odsłuch w słuchawkach (PFL) | T | Y |
| Wycięcie basu (bass kill) | B | N |
| Crossfader w lewo / w prawo | G / H | wspólny dla obu decków |
| Crossfader drobniej | Shift + G / Shift + H | wspólny dla obu decków |
Gdy zapomnisz skrótu, najedź myszą na przycisk w programie: podpowiedź pokaże przypisany klawisz. Jeśli klawisze nie reagują, sprawdź, czy w menu Options zaznaczona jest opcja Enable Keyboard Shortcuts.
Jak zrobić pierwsze przejście na klawiaturze?
W house’ie i techno, przy utworach w okolicach 124–128 BPM, najprostsze przejście z klawiatury to zamiana basu jednym ruchem. Na kontrolerze robi się ją gałkami korektora, a na klawiaturze klawiszami wycięcia basu B i N. Zamiast stopniowego skręcania gałki bas przeskakuje z jednego utworu do drugiego w jednej chwili.
- Przygotuj deck 2. Załaduj utwór (Shift + →), włącz odsłuch Y i wytnij mu bas klawiszem N. W instrukcji krótkie kliknięcie przycisku kill działa jak zatrzask; sprawdź, czy klawisz zachowuje się u Ciebie tak samo.
- Ustaw crossfader na środku. Kliknij go prawym przyciskiem myszy, wtedy wraca do pozycji wyjściowej. Suwaki głośności obu kanałów zostaw na górze.
- Zgraj tempo. Naciśnij 6, żeby deck 2 przejął tempo decku 1. Ręczną drogę bez SYNC opisujemy w następnej sekcji.
- Wystartuj na początku frazy. Licz takty w utworze z decku 1 i naciśnij L na pierwsze uderzenie nowej frazy. Przez kilka taktów na sali słychać perkusję decku 2 bez basu.
- Zamień basy. Na pierwsze uderzenie kolejnej frazy naciśnij jednocześnie B i N: deck 1 traci bas, deck 2 go odzyskuje. To jest moment, w którym klawiatura ma przewagę nad myszą, bo robisz dwie rzeczy w tym samym ułamku sekundy.
- Wyprowadź deck 1. Przytrzymaj H, aż crossfader dojdzie do prawej strony, i zatrzymaj deck 1 klawiszem D.
Pełną wersję tej techniki, z płynnym skręcaniem gałek i czasem każdego etapu, rozpisaliśmy w tekście jak zrobić przejście między utworami. Na klawiaturze zostaje jej najostrzejszy wariant, a w muzyce klubowej z wyraźną stopą brzmi on dobrze.
Jak zgrać tempo bez SYNC, samymi klawiszami?
Na domówce z muzyką taneczną SYNC zgra dwa utwory za Ciebie, ale zgrywanie ze słuchu (beatmatching) i tak przyda się, gdy analiza tempa się pomyli. Na klawiaturze tempo zmieniasz skokami. W kodzie Mixxx 2.5 domyślny krok klawiszy F1/F2 i F5/F6 to 0,5%, z Shiftem 0,05%, a zakres suwaka tempa to ±8%.
Źródło: Mixxx 2.5, dlgprefdeck.cpp
Dane wykresu w tabeli
| Pozycja | Wartość (BPM) |
|---|---|
| 90 BPM | 0,45 |
| 124 BPM | 0,62 |
| 128 BPM | 0,64 |
Tak wygląda jedno naciśnięcie przy trzech typowych tempach:
| Tempo utworu | Jedno naciśnięcie F2 (0,5%) | Jedno naciśnięcie Shift + F2 (0,05%) |
|---|---|---|
| 90 BPM (hip-hop) | 0,45 BPM | 0,045 BPM |
| 124 BPM (house) | 0,62 BPM | 0,062 BPM |
| 128 BPM (house, techno) | 0,64 BPM | 0,064 BPM |
Wyliczenia redakcji: tempo × krok. Przykład: utwór 126 BPM trzeba dociągnąć do 128 BPM, czyli o 1,59%. Trzy naciśnięcia F6 dają 1,5% (127,89 BPM), dwa naciśnięcia Shift + F6 dokładają 0,1%. Razem 1,6%, czyli 128,02 BPM, a tak mała różnica nie rozjedzie stóp przez całe przejście.
W house’ie i techno po zgraniu tempa zostaje jeszcze faza, czyli moment uderzenia. Klawisze F7 i F8 chwilowo zwalniają i przyspieszają deck 2, tak jak dotknięcie talerza na kontrolerze. W domyślnych ustawieniach to 4% na czas przytrzymania, z Shiftem 2%. Krótkie stuknięcia F7 albo F8 wystarczą, żeby dosunąć stopę decku 2 do stopy decku 1.
Ćwiczenie: trzy przejścia w 15 minut
Poniższy plan to propozycja redakcji na jedną sesję. Każda runda trwa ok. 5 minut i ma prosty warunek zaliczenia. Nagrywaj sesję (w Mixxx: Options › Record Mix) i odsłuchaj ją następnego dnia.
| Runda | Muzyka | Co robisz na klawiaturze | Zaliczone, gdy |
|---|---|---|---|
| 1 | dwa utwory house 124–128 BPM | 6 (SYNC), start L na frazę, zamiana basu B + N | 3 z 5 zamian basu trafiają w pierwsze uderzenie frazy |
| 2 | ta sama para, SYNC wyłączony | tempo F5/F6 i Shift, faza F7/F8 | stopy idą razem bez poprawek przez całą frazę |
| 3 | dwie piosenki weselne lub popowe o różnym tempie | koniec do końca: L na pierwsze uderzenie po ostatniej frazie decku 1, potem H do prawej | nie ma ciszy ani podwójnego wokalu |
Na weselu albo przy muzyce radiowej trzecia runda przyda się częściej niż dwie pierwsze, bo piosenki różnią się tempem i mają wyraźne zakończenia. Zgrywanie tempa nie jest tam warunkiem dobrego przejścia. W hip-hopie często przechodzi się cięciem. Na klawiaturze zrobisz je, zatrzymując jeden deck i startując drugi (D i L) na to samo uderzenie.
Czego nie zrobisz na samej klawiaturze?
Klawiatura uczy kolejności ruchów i słuchania, ale ma trzy twarde granice. Wynikają one z domyślnego mapowania Mixxx i z budowy samej klawiatury.
- Brak suwaków głośności. W tabeli domyślnych skrótów nie ma klawiszy do suwaków kanałów ani do gałek korektora. Zostaje mysz, a nią przesuwasz jedną kontrolkę naraz.
- Crossfader skacze. Jedno naciśnięcie G albo H przesuwa go o 1/10 zakresu, więc z lewej krawędzi do prawej to 10 kroków. Z Shiftem krok spada do 1/100, ale wtedy przejście trwa długo.
- Dwie płynne zmiany naraz. Autorzy Mixxx piszą, że kontroler pozwala dwiema rękami poruszać dwiema kontrolkami jednocześnie, a wiele technik miksowania tego wymaga. Klasyczna zamiana basu z jednoczesnym podnoszeniem suwaka to właśnie taki ruch.
Do tego dochodzi licencja, jeśli ćwiczysz w VirtualDJ. Darmowa wersja przestaje obowiązywać, gdy podłączysz kontroler albo zaczniesz zarabiać na graniu. Wtedy producent wymaga licencji Home albo PRO.
Kiedy kontroler ma sens?
Na przyjęciu dla znajomych klawiatura wystarczy, dopóki grasz utwory jeden po drugim i robisz krótkie przejścia. Kontroler zaczyna mieć sens w trzech sytuacjach:
- Zaliczasz pierwszą rundę ćwiczenia bez trudu, a każde nagranie psują skoki crossfadera i brak suwaków. To znak, że ograniczeniem jest sprzęt, a ucho już nadąża.
- Chcesz robić długie przejścia w house’ie albo techno, gdzie bas skręca się stopniowo przez kilka taktów. Bez gałki korektora tego nie zagrasz.
- Chcesz grać dla ludzi. Kontroler DJ ma zwykle wbudowaną kartę dźwiękową z dwoma wyjściami stereo, więc problem słuchawek znika.
Modele na start z programami w zestawie porównujemy w zestawieniu jaki kontroler DJ na start. Mixxx ma wbudowane mapowania wielu kontrolerów, więc skróty i nawyki z tego tekstu zostaną z Tobą po zakupie. Gdy przejdziesz na kontroler, rozpisane na sesje pierwsze tygodnie nauki znajdziesz w planie na 30 dni.